Nieuwsbrief Rekenkamer mei 2025
De Rekenkamer Heemskerk houdt u graag op de hoogte van actuele ontwikkelingen. Dat doen wij door weer een nieuwe nieuwsbrief.
De nieuwsbrief wordt verstuurd aan de leden van de raad, commissies, auditcommissie, griffie, college, gemeentesecretaris, ambtelijke organisatie (via HUB). Mocht u zaken missen dan ontvangen wij graag suggesties om de nieuwsbrief te verbeteren. U kunt hiervoor een mail sturen aan rk@heemskerk.nl.
Onderzoek Rekenkamer: Doeltreffendheid armoedebeleid
De Rekenkamer van Heemskerk heeft onderzocht hoe doeltreffend het gemeentelijk armoedebeleid is ingericht en uitgevoerd. Onze bevindingen en aanbevelingen worden op dinsdag 11 juni door ons gepresenteerd in de Commissie Mens, Maatschappij en Welzijn (MMW). Daarbij zal ook één van de onderzoekers aanwezig zijn om toelichting te geven. Uit het onderzoek komt naar voren dat de gemeente Heemskerk het armoedebeleid zorgvuldig heeft ingericht en beschikt over passende preventieve instrumenten. De toegang tot armoederegelingen via het serviceplein is laagdrempelig. De medewerkers zijn proactief in het aanvragen van en attenderen op de regelingen. De inwoners zelf zijn ook grotendeels positief over de communicatie en bejegening en de houding van de medewerkers. Toch signaleren we ook enkele verbeterpunten, met name waar het gaat om het gebruik van de regelingen gericht op kinderen. Verder ontbreekt het aan actuele rapportages en sturingsinformatie, waardoor monitoring en bijsturing lastig zijn. Wij doen daarom een aantal hierop gerichte aanbevelingen. De Rekenkamer hoopt met dit onderzoek bij te dragen aan een doeltreffender en doelgerichter armoedebeleid dat aansluit bij de behoeften van inwoners. Het “Rekenkamerrapport Doeltreffendheid armoedebeleid” is te vinden op de website van de gemeente Heemskerk onder het kopje ‘Rekenkamer’, en is voorzien van een bestuurlijke samenvatting.
Onderzoek naar de robuustheid van de ODIJ
Mede op initiatief van de gemeenteraad van Heemskerk is de Rekenkamer een onderzoek gestart naar de robuustheid van de Omgevingsdienst IJmond. Het is verstandig om een onderzoek naar een regionale regeling in regionaal verband op te pakken. En dat is gelukt! Behalve Heemskerk doen ook de rekenkamers mee van de Provincie Noord-Holland (Randstedelijke Rekenkamer) en van de gemeenten Haarlem, Velsen, Oostzaan, Heemstede, Zandvoort, Landsmeer en Bloemendaal. Samen brengen we kennis en budget bij elkaar. Daar staat tegenover dat de onderlinge afstemming wel meer tijd en inspanning vergt. Over afstemming gesproken, wij hechten aan een goede samenwerking met de ODIJ. De ODIJ is zelf ook bezig met stappen op weg naar een betere robuustheid.
De afspraak is gemaakt dat we doublures trachten te vermijden. Daarom richten wij onze focus op de vraag of bij de versterking van de robuustheid de juiste bouwstenen zijn betrokken en op welke wijze de colleges/Gedeputeerde Staten en de gemeenteraden/Provinciale Staten grip hebben op de aansturing en kostenbeheersing van deze gemeenschappelijke regeling.
De opdracht voor de uitvoering van het onderzoek is gegund aan TwynstraGudde. Zij zijn inmiddels gestart met de eerste fase van het onderzoek: het verzamelen van documentatie en het inplannen van gesprekken met sleutelpersonen. Ook met de raden/Staten zal worden gesproken. Naar verwachting zal het onderzoek net na de zomer zijn afgerond en kan het proces van wederhoor worden gestart. Het is de bedoeling dat het rapport voor het einde van dit jaar gereed is, zodat onze bevindingen en aanbevelingen volop kunnen worden benut bij de voorstellen die moeten leiden tot een robuuste Omgevingsdienst. Die voorstellen moet voor 1 april 2026 gereed zijn.
Doe Mee-onderzoek naar onderbesteding
De Vereniging van Rekenkamers organiseert regelmatig een zogenaamd Doe Mee-onderzoek; een onderzoek waar decentrale rekenkamers bij kunnen aanhaken. Dit jaar is dat een onderzoek naar onderbesteding. Aanleiding voor deze keuze is de ontwikkeling dat decentrale overheden de afgelopen jaren telkens middelen hebben overgehouden terwijl bij de begroting sprake was van sluitende begrotingen, al dan niet tot stand gebracht door bezuinigingen. Zijn meevallers eenmalig of structureel en zijn er patronen te herkennen waar meevallers vaker voorkomen dan elders?
Voor de volksvertegenwoordiging heeft onderbesteding zeker niet alleen maar positieve kanten, met name als ambities niet worden gerealiseerd. Om die reden is dit onderzoek geagendeerd en doet de Rekenkamer Heemskerk mee. Het onderzoek wordt uitgevoerd door de Radboud Universiteit in samenwerking met de Universiteit Maastricht.
In de vraagstelling staat de wijze waarop decentrale overheden begroten, en het bieden van inzicht in de baten en lasten van de decentrale overheid centraal. Er zijn drie deelvragen voor dit onderzoek benoemd:
1. Wat is de omvang van (structurele) onderbesteding ten opzichte van de oorspronkelijke of gewijzigde begroting?
2. Welke regels zijn er voor begroten en verantwoorden van onderbesteding?
3. Wat zijn de oorzaken van onderbesteding (gescheiden naar baten en lasten)?
Het onderzoek heeft het karakter van een documentstudie in combinatie met data-analyse. Maar er zullen ook enkele gesprekken worden gevoerd met sleutelpersonen en een vertegenwoordiging van de gemeenteraad. Het eindrapport wordt in december van dit jaar verwacht.
Terugblik zes jaar Rekenkamer Heemskerk - door Felix van Beek
Terugblikken op mijn periode als lid van de rekenkamer kan op verschillende manieren. Ik kies er voor terug te blikken aan de hand van de belangrijkste ontwikkelingen in deze periode.
De start was 6 jaar geleden ter opvulling van een vacature in de – toen nog – rekenkamercommissie. Dit was toen een gemengde commissie bestaande uit een tweetal raadsleden en een drietal externe leden. Na deze benoeming is er veel veranderd. Ten eerste in de bemensing: van de raadsleden in de commissie is afscheid genomen en de externen zijn allemaal ‘vernieuwd’. Maar ook in de situatie van de rekenkamercommissie is veel veranderd: een nieuwe raad, nieuw college, nieuwe burgemeester, secretaris en griffier. Naast de veranderingen in de bemensing is de Rekenkamercommissie per 1 januari 2020 getransformeerd in een Rekenkamer, anticiperend op een wetswijziging per 1 januari 2023, welke ten doel had de rekenkamerfunctie te versterken.
Dit, en de nieuwe setting, heeft gemaakt dat er geheel nieuwe rekenkamercultuur is ontstaan. Het doel is vooral om op professionele basis en op onafhankelijke wijze een adviesorgaan te zijn dat de raad helpt om zijn controlerende en kaderstellende functies verder te versterken. Hiertoe hebben we in de afgelopen jaren een instrumentarium ontwikkeld, en hiernaar hebben we ons ook gedragen. Een enkele keer heeft dit tot discussie geleid. Zo was een deel van de raad niet enthousiast onze inzet om ook ex ante – dus meer gericht op de toekomst - te werken. En het college c.q. de ambtelijke organisatie vroegen zich wel eens af of we op de goede weg waren. Maar – met de hand op ons hart – konden we steeds toelichten dat we hetgeen we deden binnen de wettelijke intenties was en ook positief gericht was. Zijn daarmee alle onderzoeksresultaten zo succesvol geweest als we wensten? Nee, helaas, maar dat lukt natuurlijk niet altijd. We werden wel eens ingehaald door de tijd, we vergisten ons wel eens in de intenties van raad en/of college en soms boden de onderzoeksresultaten wat minder mogelijkheden voor goede aanbevelingen dan we hoopten.
Blik ik terug, dan kan ik verklaren dat ik met veel plezier een bijdrage heb geleverd aan de ontwikkeling en het functioneren van de huidige Rekenkamer. Er is veel ruimte geweest – mede dankzij mijn collega’s - om uit mijn eigen expertise en ervaringen te putten. Met veel plezier kijk ik daarom terug op mijn 6-jarige Heemskerkse periode.
Felix van Beek
Ondersteuning
Julia de Langen heeft na een jaar afscheid genomen als ambtelijk secretaris van de Rekenkamer. Ook op deze plek willen wij haar graag bedanken voor haar werk en inzet. Haar inzet was altijd scherp en meedenkend, praktisch en anticiperend. Kortom, de ondersteuning die je iedereen zou wensen! Zij gaat zich verder bij Necker inzetten voor het doen van onderzoek. Wij wensen haar heel veel succes in de toekomst. Maar gelukkig heeft de Rekenkamer een nieuwe ambtelijk secretaris gekregen in de persoon van Areanne Jas. Wij zijn erg blij met haar komst.